«

»

Print this نوشته

سوء مصرف مواد و فرسایش مغز

 

 

 

.

.

نویسنده: مهندس مهدی صمدانی

سوء مصرف مواد و فرسایش مغز

 

پدر بزرگ احمد به بیماری آلزایمر مبتلاست، به‌علاوه، او سال‌هاست که اعتیاد به مصرف تریاک دارد. پرسش‌های کلیدی احمد از این‌قرارند:

  • آیا اعتیاد پدربزرگ باعث ابتلای او به بیماری آلزایمر شده است؟
  • آیا اعتیاد، پیشروی بیماری آلزایمر را شتاب می‌بخشد؟
  • آیا ادامه اعتیاد در سیر پیشروی بیماری برای پدر بزرگ مفید است یا مضر؟

 

اعتیاد چیست؟

اعتیاد یک نوع بیماری و اختلال مغزی است که باعث ایجاد رفتار وسواس‌گونه در مصرف موادی بشود که به فرد آسیب بزند.

تفکر رایج در مورد اعتیاد، بیماریِ مصرفِ وسواس‌گونه‌ی یک نوع ماده مانند الکل یا مواد ممنوعه است. در‌حالی‌که ممکن است فرد به هر چیزی معتاد شود که از مهم‌ترین آنها  اعتیاد به انواع داروهای مسکن، خواب‌آور، آرامش‌بخش و امثال آن است. این نوع اعتیاد معمولا از نظر خود بیمار اعتیاد به‌حساب نمی‌آید.

 

تقسیم‌بندی انواع رفتار وسواس‌گونه:

  • اعتیاد به مواد از جمله الکل، دخانیات، اوپیوئیدها[1] مانند هروئین و تریاک، داروهای تجویزی مانند انواع مسکن و خواب‌آور و آرام‌بخش‌ها، و غیره
  • اعتیاد اختلال در کنترل انگیزه[2] از جمله قمار‌کردن، خرید بی‌حساب، صرف وقت بی‌رویه در شبکه‌های اجتماعی، مصرف بی‌رویه مواد غذایی، و غیره   

 

اعتیاد و فرسایش مغز

پرداختن به انواع اعتیاد از بحث این مقاله خارج است.  بر اساس اظهار نظر کارشناسان و دست‌اندرکاران امور اعتیاد کشور (در پانوشت ملاحظه شود)، سوء مصرف تریاک و داروهای تجویزی رایج‌ترین انواع اعتیاد در سالمندان است. به همین دلیل، بحث این مقاله را محدود به دو مورد فوق کرده‌ایم. 

متاسفانه مصرف این‌گونه مواد، بیماری‌های زمینه‌ای دیگری از جمله اختلال در سیستم‌های تنفسی و عروقی را نیز ممکن است بوجود بیاورند.

 

اعتیاد و خطر ابتلا به بیماری آلزایمر

تحقیقاتی که در سال ۲۰۰۵ در آمریکا انجام شده نتیجه گرفته است که زیاده‌روی در مصرف الکل، دخانیات، چندین نوع داروهای تجویزی، و مواد غیر‌قانونی، بر قوای فکری و اندیشه فرد اثر می‌گذارند و ممکن است به فرسایش مغز منجر ‌شود. ولی تحقیق گسترده‌تری که در دانشگاه فنلاند شرقی[3] انجام شد، رابطه‌ی بین اعتیاد و فرسایش مغز را ثابت نکرده است.

 

توصیه به مصرف تریاک

تصور اینکه مصرف تریاک یا داروهای مسکن و آرام‌بخش به‌صورت خود‌درمانی، ضرری ندارد و شاید مفید هم باشد، غلط است. به این‌گونه توصیه‌ها توجه نکنید.

  • مصرف مواد دارویی عوارض متعددی مانند خواب‌آلودگی و کاهش هوشیاری را به‌وجود می‌آورند و به‌همین دلیل تجویز مصرف آنها باید توسط پزشک و فقط برای تسکین دردهای شدید صورت گیرد.‌
  • علاوه بر این، چون مصرف مداوم مواد به اعتیاد منجر می‌شود، از قدرت تسکین درد آنها در زمان نیاز خواهد کاست.
  • بسیاری از مواد مخدر رایج مانند تریاک، آلوده به مواد دیگر مانند سرب، ترکیبات آلکالوئید[4]، و شیمیایی است که تاثیری مضاعف بر مصرف کننده می‌گذارند.
  • مصرف مواد ممکن است تداخل در داروهای تجویزی بیمار را در پی داشته باشد.

بر اساس مشاهدات بالینی، گرایش به مصرف مواد در انواع فرسایش مغز متفاوت است. مثلا رغبت به مصرف تریاک در مبتلایان به بیماری آلزایمر کمتر می‌شود در‌حالی‌که در دمانس فرونتوتمپورال شدت می‌یابد.

 

تعامل با بیمار معتاد

اگر عزیز شما که به فرسایش مغز مبتلاست دچار اعتیاد نیز هست، بهترین توصیه ترک اعتیاد است. اعتیاد نوعی بیماری است و متاسفانه ترک آن برای کسانی‌که به فرسایش مغز هم مبتلا نیستند، کار بسیار مشکلی است. نیروی اراده لازم، پشتیبانی صمیمانه فامیل،‌ تیم مراقبتی پزشکی و روان‌پزشکی حاذق، و محیط زندگی مناسب از نیازهای اولیه است. 

بیمار فرسایش مغز  معمولا بیماری خود را باور ندارد. او به‌دلیل آگاهی از مشکلاتی که در توان فکری، تصمیم‌گیری، و حافظه او در شرف تکوین است بسیار مضطرب، نگران، و مستعد پرخاشگری است. علاوه بر آن، مراکز ترک اعتیاد برای سالمندان و مبتلایان فرسایش مغز تجهیز نشده‌ و آمادگی ندارند.

در نتیجه کوشش مراقب باید محدود به جیره‌بندی، جلو‌گیری از مصرف بی‌رویه، و ایجاد سرگرمی‌ها و مشغولیات دیگر برای تمرکز بیمار به چیزهایی به‌جز مواد باشد. از راهکار‌های تشویق بیمار، ورزش و سرگرمی، حرف‌تو‌حرف آوردن و امثال آن استفاده کنید. مقاله ورزش و سرگرمی را در وبسایت دردآشنا یا کتاب راهنمای مراقبین جلد اول مطالعه نمایید.


مطالب این مقاله  جایگزین مشاوره شخصی و خصوصی خواننده با اشخاص ذیصلاح و متخصص در رشته حرفه ای ایشان از جمله پزشکان، روانشناسان، حقوق دانان، و سایر حرف مربوطه نیست. توصیه میشود همواره، برای هر مورد بخصوص که با ان روبرو هستید، با متخصص مربوطه مشورت نمایید.


 

پانوشت

برگرفته از مجله سالمند، پاییز  ۱۳۸۵، دوره ۱، شماره ۱، ص ۵۱-۵۵

سوء مصرف مواد به‌خصوص مواد افيوني و داروهاي تجويز شده توسط پزشکان، به سرعت در حال گسترش ميان سالمندان است.
بسياري از اوقات مصرف مواد به منظور رفع تنهايي، تسکين دردهاي مزمن و ضعف در سلامت جسماني آغاز مي‌شود. در موارد ديگر، سوء مصرف مواد افيوني از دوران جواني به سالمندي کشيده مي‌شود.
به‌هرحال، متاسفانه اين مشکل کمتر مورد توجه  متخصصان و دست اندرکاران امور اعتياد و سالمندي قرار گرفته است. به طوري که هيچ اطلاعي از شيوع اين اختلال، مشکلات همراه با آن و مداخلات پيشگيرانه و درماني موثر در دوران سالمندي در دست نيست.
اين مقاله ضمن تاکيد بر لزوم برنامه ريزي براي شناسايي و درمان سوء مصرف مواد در سالمندان، تعدادي از روش هاي فوق درماني در کشورهاي ديگر را معرفي و مرور مي‌نمايد.

 

رئیس اداره اعتیاد وزارت بهداشت، خبرگزاری دانشجو، ۲۸ دی ۱۳۹۴

وی 11 درصد سالمندان در کشور را دارای تجربه یک بار مصرف موارد در طول دوران سالمندی دانست و بیان داشت: این در حالی است که حدود هشت درصد از مردم جامعه را سالمندان تشکیل می‌دهند که حدود 11 درصد از این جمعیت تجربه استفاده مواد مخدر برای یک بار را دارا می‌باشد

 

مدیر کل بهزیستی استان اصفهان، خبرگزاری ایمنا، ۲۷ خرداد ۱۳۹۷

فرشاد در خصوص درصد مصرف مواد سنتی اظهار کرد: هنوز مواد سنتی بیشترین مخاطب مصرف را دارد اما شیب مصرف به سمت مواد صنعتی است و در این بین تریاک با ۵۳ درصد مصرف، بالاترین مصرف در بین معتادان را دارد و حشیش و ماری جوانا در رتبه بعدی با ۱۲ درصد مصرف قرار دارد.

 

 

 

مراجع و منابع

 

 

  1. altamirarecovery.com: (n.d.), Alzheimers disease addiction treatment, retrieved March 2019, from https://www.altamirarecovery.com/co-occurring-disorders/alzheimers-disease-addiction-treatment/
  1. sciencedaily.com: (n.d.), addiction, retrieved March 2019, from https://www.sciencedaily.com/releases/2017/10/171024103046.htm
  1. ncbi.nlm.nih.gov: (n.d.), PubMed 16240487, retrieved March 2019, from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16240487
  1. Sid.ir: (n.d.), paper 76653, retrieved March 2019, from https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=76653

 

 

 

 

 

 

 

[1] Opiod

[2] Impulse Control Disorder

[3] Eastern Finland University

[4] Alkaloid

.

Permanent link to this article: http://dardashna.ir/?p=4399