«

»

Print this نوشته

انواع فرسایش مغز(دمانس)

.

انواع فرسایش مغز(دمانس)

ٰ

.

.

 نویسنده: مهندس مهدی صمدانی

به روز رسانی: دیماه ۱۳۹۷

 

.

.

انواع فرسایش مغز

 در این مقاله، شرح مختصری از شایع ترین انواع فرسایش مغز را مطالعه می‌‌کنید. برای توضیح بیشتر و همچنین آشنایی با انواع دیگر فرسایش مغز، به لینک های پا نوشت مراجعه نمایید.

.

.

۱-  بیماری آلزایمر[1]

Alzheimer’s Type Disease, AD

.

الف – اطلاعات کلی بیماری آلزایمر

بیشتر بیماران فرسایش مغز، به بیماری آلزایمر دچارند.  براساس آمار انجمن آلزایمر آمریکا، بین ۶۰ تا ۸۰ درصد موارد بیماری فرسایش مغز،  از این نوع است.   تعداد بیماران آلزایمر تنها در آمریکا به بیش از ۵ میلیون نفر میرسد. هزینه های سنگین مراقبت از این بیماران، با توجه به بالا رفتن میانگین سن،  رو به افزایش است. در نتیجه،  اکثر بودجه تحقیقات بیماری های فرسایش مغز،  در راه پیدا کردن دارو و مداوای بیماری آلزایمر صرف میشود.  برای مطالعه بیشتر آمار بیماری آلزایمر در سال ۲۰۱۷، به مقاله آخرین آمار آلزایمر آمریکا مراجعه نمایید.

 

ب – علایم بیماری آلزایمر

بیماری آلزایمر معمولا بیماری سالمندان تلقی میشود ولی نوع زود رس آن در سنین نزدیک ۶۰ سالگی نیز مشاهده می‌‌شود. از علایم بارز بیماری آلزایمر، مشکلات مربوط به حافظه کوتاه مدت بیمار است. بیمار در به یاد آوردن مکالمات، اسامی افراد، و وقایع اخیر دچار مشکل می‌‌شود. بی تفاوتی بیمار نسبت به افراد خانواده و افسردگی از علایم دیگر این بیماری است. با گذشت زمان، علایم دیگری از جمله ضعف در مکالمات، ناتوانی در تصمیم گیری های درست، عدم درک موقعیت زمانی و مکانی، سردرگمی، رفتار غیر معمول و در نهایت مشکلات صحبت کردن، بلعیدن غذا و نوشیدن مایعات، و راه رفتن، در بیمار بروز می‌‌کند.

 

 

۲- دمانس عروقی

Vascular Dementia

.

الف – اطلاعات کلی دمانس عروقی

  • دومین نوع شایع فرسایش مغز پس از آلزایمر، دمانس عروقی است که حدود ۱۰ درصد کل بیماران فرسایش مغز را شامل می‌‌شود وتعداد مبتلایان به آن درامریکا بالغ بر ۱٫۴ میلیون نفر می‌‌شود. این نوع فرسایش مغز در اثر مسدود شدن یا پارگی عروق مغزی و نرسیدن اکسیژن و غذا به سلول های عصبی مغز و از بین رفتن آنها به وجود می‌‌آید.
  • در این نوع فرسایش مغز علایم بیماری ممکن است به صورت پلکانی و هر علامت به صورت ناگهانی  پدیدار گردد.  برای مثال بیمار ممکن است بعد از یک سکته مغزی نتواند به سطح قبلی عملکرد ذهنی خود باز گردد و در صورت سکته مغزی مجدد، عملکرد بیمار در زمینه تازه ای افت کند.
  • سکته های مغزی همیشه با علایم پر سر و صدا مانند فلج ناگهانی بروز نمی‌‌کنند. سکته های کوچک و متعدد ممکن است آنقدر بدون علامت باشند که برای بیمار و همراهانش علامت آشکاری ایجاد نکنند.
  • بیشتر بیماران مبتلا به دمانس عروقی، به بیماری ها و عوارض دیگر از جمله دیابت، فشار خون، و میزان بالای کلسترول نیز دچارند  و بسیاری از آنها، دخانیات مصرف می‌‌کنند.  

.

ب – علایم دمانس عروقی

این نوع فرسایش مغز در سنین سالمندی بیشتر شایع است ولی موارد زیر ۶۰ سالگی نیز وجود دارد.  بروز اختلال و عوارض در این بیماران متفاوت است.  اختلال در قضاوت و توان تصمیم گیری در برنامه ریزی های معمول روزانه،  ممکن است در کنار عوارض فیزیکی مانند اختلال در راه رفتن،  فلج شدن یا بی حسی یک طرف صورت یا یک نیمه از بدن بیمار بروز کند.  محل ایجاد صدمات عروقی، شدت به وجود آمدن آنها، و تعداد سکته ها، مستقیماً بر میزان توان فکری و فیزیکی بیمار تأثیرگذار است.

 

 

۳-  دمانس لوی بادی

Lewy Bodies Dementia, DLB

.

الف – اطلاعات کلی دمانس لوی بادی

بنا بر آمار وبسایت سازمان لوی بادی آمریکا، این نوع بیماری حدود ۱۰ درصد کل بیماران فرسایش مغز را شامل می‌‌شود وتعداد مبتلایان به آن درامریکا بالغ بر ۱٫۴ میلیون نفر می‌‌شود و از نظراین سازمان، دومین نوع فرسایش مغز شایع در آمریکاست. آمار مبتلایان به دمانس لوی بادی و دمانس عروقی مغز، بسیار به هم نزدیک است و به همین دلیل در مورد دومین یا سومین نوع شایع فرسایش مغز در آمریکا، وحدت نظر وجود ندارد.  

.

ب – علایم دمانس لوی بادی

این نوع فرسایش مغز در سنین سالمندی بیشتر شایع است ولی موارد زیر ۶۰ سالگی نیز وجود دارد. اکثر این بیماران با مشکلات حافظه و تفکر که در آلزایمر هم وجود دارد رو برو هستند. با گذشت زمان عوارض فیزیکی و تغییرات رفتاری در آنها بروز می‌‌کند.  دمانس لوی بادی با چهار خصوصیت اصلی بالینی  شناخته میشود:

  • اولین خصوصیت اینکه تغییرات سطح هوشیاری و ذهنی بیمار در طول روز و یا هفته متغیرند. به طوری که بیمار در برخی زمان ها کاملا طبیعی و در برخی دیگر کاملا دچار اختلال ذهنی است.
  • دومین خصوصیت این نوع فرسایش مغز، وجود توهمات بینایی به صورت دیدن اشخاص و حیوانات است. بیمار ممکن است در عالم توهم، نزدیکانی را که سال‌ها قبل فوت کرده اند و اشیا و حیواناتی را به وضوح ببیند و حتی با آنها صحبت کند.
  • سومین خصوصیت دمانس لوی بادی وجود علایمی شبیه به بیماری پارکینسون در این بیماران است. به همین دلیل ممکن است برای آنها، به اشتباه تشخیص بیماری پارکینسون داده شود.
  • چهارمین خصوصیت این بیماران، حساسیت زیاد آنها به برخی از داروها خصوصا داروهای ضد روان پریشی است. این بیماران با دوز‌های خیلی کم این دارو‌ها ممکن است عوارضی را نشان دهند که معمولا در بقیه بیماران در دوزهای بالا دیده میشود.

.

ج – شباهت‌های دمانس لوی بادی با بیماری پارکینسون

آسیب شناسی و پروتینی که در دمانس لوی بادی باعث از دست رفتن سلول‌های مغزی میشود، در بیماری پارکینسون هم دیده میشود.  بیماران مبتلا به بیماری پارکینسون در اواخر دوران بیماری خود  ممکن است دچار فرسایش مغز شوند که بسیار شبیه به دمانس لوی بادی است.  در بیماران مبتلا به دمانس لوی بادی،  بر خلاف بیماری پارکینسون،  علایم ذهنی قبل از شروع اختلالات حرکتی بروز می‌‌کند.

 

 

۴- دمانس فرونتو تمپورال

Fronto-Temporal Dementia, FTD

.

الف – اطلاعات کلی دمانس فرونتو تمپورال

مغز انسان، مانند کره جغرافیا، مناطق مختلفی مانند قاره‌ها، ولی به هم پبوسته، به نام لوب‌های مغزی دارد.   در قسمت‌های قدامی و طرفی، دو لوب اصلی وجود دارند که به آنها به ترتیب لوب‌های فرونتال و تمپورال می‌‌گویند. لوب‌های فرونتال مرکز توجه، برنامه ریزی ، قضاوت و هر آنچیزی است که ما را به عنوان انسان متمدن از پیشینیانمان جدا میکند. کار اصلی لوب‌های تمپورال، کمک به ذخیره سازی حافظه و همچنین حفظ گنجینه لغات ماست.

  • از بین رفتن سلول‌های عصبی در دمانس فرونتوتمپورال، در این دو قسمت اصلی مغز شروع می‌‌شود و با پیشرفت بیماری، به سایر قسمت‌ها گسترش می‌‌یابد.
  • دمانس فرونتو تمپورال معمولاً در سنین ۵۰ و ۶۰ سالگی بروز می‌‌کند ولی بیمارانی در سنین ۲۱ سالگی و ۸۰ سالگی نیز مشاهده شده اند.
  • حدود ۶۰ درصد بیماران این نوع فرسایش مغز، در ۴۵ تا ۶۴ سالگی، که سنین فعالیت حرفه ای، کسب درآمد، و پشتیبانی از همسر و فرزندان است، به آن دچار می‌‌شوند. در نتیجه، بار مالی بروز این نوع فرسایش مغز بر خانواده‌ها، از سایر موارد فرسایش مغز سنگین‌‌تر است.
  • تغییرات رفتاری و تکلمی در این گروه بیماری می‌‌تواند به حدی شدید باشد که بار مراقبت سنگین‌‌تری از بیماری آلزایمر را بر مراقبینش تحمیل کند
  • دمانس فرونتو تمپورال خود به گروهی چند از بیماری‌های فرسایش مغز تقسیم می‌‌شود. دو شاخه مهم  آن، یکی نوع تغییرات رفتاری است که در آن بیمار به کارها و رفتاری که کاملا با شخصیت و رفتار گذشته او متباین است اقدام می‌‌کند.  و در نوع تکلمی آن، اثار مشکلات تکلم و لغت یابی،  و مسایل مربوط به پی گیری مطالب گفتاری از علایم اولیه شروع بیماری است.

.

ب – علایم دمانس فرونتو تمپورال

این نوع فرسایش مغز، هم در سنین جوانی و هم در سنین سالمندی دیده می‌‌شود. تعداد مبتلایان به دمانس فرونتو تمپورال در آمریکا حدود ۴۰۰ هزار نفر تخمین زده می‌‌شود ولی با توجه به شناخت بهتر این نوع فرسایش مغز در سالهای اخیر و شاخه‌های متعدد آن، احتمال بالا رفتن این تخمین وجود دارد. 

  • قسمت‌های فرونتال و تمپورال مغز، همانطور که گفته شد، وظیفه کنترل شخصیت، رفتار، تصمیم گیری، و تکلم انسان را به عهده دارند.
  • دو تفاوت مهم بین دمانس فرونتو تمپورال با سایر انواع فرسایش مغز وجود دارد.  اول اینکه بروز تغییرات رفتاری، مشکلات برنامه ریزی، و تکلم بیمار مبتلا به دمانس فرونتو تمپورال،  به کندی اتفاق می‌‌افتد.  دوم اینکه در ابتدا، تغییرات معمولا  بدون وجود اختلال در حافظه  اخیر بیمار ظاهر می‌‌شوند.  
  • با گذشت زمان، بیمار توان برنامه ریزی و سازمان دهی امور روزمره را از دست می‌‌دهد،  به رفتار نامعقول در محل کار و خانواده دچار میگردد،  نسبت به نظافت شخصی بی تفاوت میشود،  و به مراقب خود وابستگی شدید پیدا میکند.  بی علاقه شدن و بی تفاوتی نسبت به خانواده، رفتار تکراری و وسواس گونه، پرخوری بویژه علاقه وافر به شیرینی، از دست رفتن کامل منطق، وپرخاشگری و خشونت، از عوارض دیگر این بیماری است.
  • از آنجا که این بیماری در سنین نسبتاً جوان‌‌تری بروز می‌‌کند، پرخاشگری و خشونت بیمار می‌‌تواند برای مراقب و اطرافیان خطرناک باشد.
  • از دست رفتن منطق در بسیاری موارد باعث از دست دادن سرمایه و پس اندازهای خانواده می‌‌شود. بر اثر افت توان برنامه ریزی و منطق و همچنین تغییرات رفتاری، اکثر این بیماران کار خود را از دست می‌‌دهند و خانه نشین می‌‌شوند.

.

.

دمانس مختلط

Mixed Dementia

حدود ده درصد مبتلایان به بیماری فرسایش مغز به بیش از یک نوع فرسایش مغز دچار می‌‌شوند که به آن دمانس مختلط می‌‌گویند. شایع‌‌ترین دمانس مختلط، حضور همزمان آلزایمر و دمانس عروقی در فرد بیمار است.

.

.

دمانس پیشرونده سریع

Rapid Progressive Dementia

بیشتر موارد فرسایش مغز که در این مقاله ذکر شده اند، سیری کند و چندین ساله دارند. ولی عوامل بیماری زایی وجود دارد که می‌‌تواند بیمار را با تابلوی فرسایش مغز، در عرض چند ماه کاملا ناتوان کند.

لیست این بیماری‌ها بسیار گسترده و شامل عوامل عفونی مانند جنون گاوی و HIV ، عوامل متابولیک مانند کم کاری تیرویید،  و یا کمبود ویتامین‌ها و ریز مغزی‌ها می‌‌شود.


 مطالب این مقاله  جایگزین مشاوره شخصی و خصوصی خواننده با اشخاص ذیصلاح و متخصص در رشته حرفه ای ایشان از جمله پزشکان، روانشناسان، حقوقدانان، و سایر حرف مربوطه نیست. توصیه میشود همواره، برای هر مورد بخصوص که با ان روبرو هستید، با متخصص مربوطه مشورت نمایید.


پا نوشت

  1. «آلزایمر» شکل نوشتن رایج این بیماری در زبان فارسی است. تلفظ درست نام این بیماری آلزهایمر است که مترادف نام پزشک آلمانی تبار کاشف این بیماری به نام Alois Alzheimer در سال ۱۹۰۱  میلادی می باشد. در بعض نوشته ها، شما با شکل نوشتاری آلزهایمر برخورد میکنید.

.

مراجع و منابع 

.

  1. Kang, H.S., et al., Comparison of neuropsychological profiles in patients with Alzheimer’s disease and mixed dementia. Journal of the Neurological Sciences, 2016. 369: p. 134-138.
  1. Kojima, G., et al., Frailty as a Predictor of Alzheimer Disease, Vascular Dementia, and All Dementia Among Community-Dwelling Older People: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of the American Medical Directors Association, 2016. 17(10): p. 881-888.
  1. Sedighi, B., et al., Effect of Boswellia papyrifera on cognitive impairment in multiple sclerosis. Iran J Neurol, 2014. 13(3): p. 149-53.
  1. Sedighi, B., et al., Changing cerebral blood flow in normal pressure hydrocephalus after the tap test can predict clinical improvement. Iran J Neurol, 2014. 13(4): p. 245-9.
  1. National Institute of Aging NIA, National Institute of Health NIH; (n.d.), Fronto Temporal Disorders: Information for the patients, families, and caregivers, Retrieved Jan 2016, from http://www.nia.nih.gov/sites/default…caregivers.pdf
  1. Frontotemporal Lobar Degeneration Association; (n.d.), FTD Facts, Retrieved Jan 2016, from http://www.ftlda.org/abcs-of-ftld/
  1. UCSF Frontotemporal Dementia: Treatments; (n.d.) Retrieved April 2013 from http://memory.ucsf.edu/ftd/overview/ftd/treatment/multiple/behavioral
  1. UCSF Frontotemporal Dementia: Treatments, Medications to avoid; (n.d.) Retrieved April 2013 from http://memory.ucsf.edu/ftd/overview/ftd/treatment/multiple/medications-avoid
  1. National Institute of Aging NIA, National Institute of Health NIH; (n.d.), Alzheimer’s Disease Fact Sheet, Retrieved Nov 2015 From https://www.nia.nih.gov/alzheimers/publication/alzheimers-disease-fact-sheet
  1. Alzheimer’s Association; (n.d.), What is Alzheimer’s, Retrieved Oct 2015 from http://www.alz.org/alzheimers_disease_what_is_alzheimers.asp
  1. Alzheimer’s Disease; (n.d.) In Wikipedia, Retrieved on August 2015 from https://en.wikipedia.org/wiki/Alzheimer%27s_disease
  1. fightdementia.org; (n.d.), Vascular Dementia, retrieved March 2015, from https://fightdementia.org.au/about-dementia/types-of-dementia/vascular-dementia
  1. Alzheimer’s Association; (n.d.), Vascular Dementia symptoms, retrieved March 2015, from https://www.alz.org/dementia/vascular-dementia-symptoms.asp

.

  1. Alzheimer’s Association; (n.d.), Lewy bodies symptoms, retrieved March 2015 from http://www.alz.org/dementia/dementia-with-lewy-bodies-symptoms.asp
  1. mayoclinic.org; (n.d.), Lewy bodies dementia basic symptoms, retrieved March 2015, from http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/lewy-body-dementia/basics/symptoms/CON-20025038
  1. Lewy Bodies organization; (n.d.), Lewy bodies dementia, retrieved March 2015, from https://www.lbda.org/sites/default/files/78303_lbda_web-view_1024x768.pdf
  1. alzheimersweekly.com; (n.d.), Lewy bodies roller coaster, retrieved March 2015, from http://www.alzheimersweekly.com/2014/07/lewy-body-rollercoaster.html
  1. cqregiverslibrary.org; (n.d.), Dealing with aggressive behavior, retrieved December 2015, from

http://www.caregiverslibrary.org/caregivers-resources/grp-diseases/hsgrp-alzheimers-disease/dealing-with-aggressive-behavior-article.aspx

  1. caregiverslibrary.org; (n.d.), Symptoms of depression, retrieved December 2015, from

http://www.caregiverslibrary.org/caregivers-resources/grp-emotional-issues/the-symptoms-of-depression-article.aspx

Permanent link to this article: http://dardashna.ir/?p=1748